Brief van Marc Schepers

“De kunstwereld vertrekt vanuit een anglo-europese basis om kunst te definiëren. Al wat daar niet aan beantwoordt, wordt als exotisch of kitsch beschouwd.” (Rachida Lamrabet)

Ik (Marc Schepers, red.) kreeg gisteren de uitnodiging van “Talking Head” op mijn email. Tezelfdertijd werd ik geconfronteerd met bovenstaand citaat van Rachida Lamrabet. Het probleem is, ik heb er een hele nacht over zitten nadenken. Waarom? Omdat het mij gefrustreerd in de oren klinkt. Daarom wil ik hier enkele voetnoten bijzetten.

In de eerste zin uit het gebruikte  citaat kan ik me plus minus vinden. Alhoewel “anglo-europese basis” een te oppervlakkige beschrijving is voor het gebeuren in de zogenaamd westerse kunstwereld. Het probleem zit volgens mij in het gebruik van het woord “basis” alsof de gehele kunstwereld vanuit dezelfde basis vertrekt. Het lijkt erop dat letterlijk alles uit die kunstwereld, over dezelfde kam gescheerd wordt, en dat hoeft niet zo te zijn. Een dergelijk standpunt is vrij eenzijdig en wijst op een onbegrip voor het dan toch zeer complexe gegeven “kunstwereld”. 

Lees hier de volledige brief-van-marc-schepers

Rachida Lamrabet

“Ik geloof ook dat de doorstroming van etnisch culturele minderheden naar de kunstwereld een vernieuwend effect kan hebben. Op die manier kan er voldoende ‘zuurstof’ gegeven worden aan de kunsten. Over dialoog. Dat klinkt heel mooi, maar dan moet je twee partners hebben die op ‘gelijkwaardige basis’ worden behandeld, wiens woorden evenwaardig worden geacht en waarbij beide er vanuit gaan dat van elkaar geleerd kan worden. Dat bestaat momenteel niet.” (Rachida Lamrabet, Talking Heads ‘07)

Rachida Lamrabet is een Vlaamse schijfster van Marokkaanse origine. Lamrabet is naast auteur ook juriste voor het Centrum voor Gelijkheid van Kansen. In 2006 won ze de Kif Kif literatuurprijs “Kleur de kunst!” met het verhaal Mercedes 207. Het werd opgenomen in ‘Kif Kif. Nieuwe stemmen uit vlaanderen’, een bundel verhalen van Nederlandse, Vlaamse, autochtone en allochtone jonge schrijvers waaronder ook Malika Chaara. In 2007 debuteerde Lamrabet met Vrouwland, een verhaal over jonge mensen die dromen van een beter leven. Vrouwland won in 2008 de Debuutprijs van Boek.be m.m.v. de Provincie Antwerpen. De jury, bestaande uit Geert Lernout (voorzitter), Jeroen De Preter, Lisbeth Imbo, Anna Luyten en Anne-Marie Musschoot, oordeelde als volgt: “Zonder woordvoerder te willen zijn van wie of wat dan ook, toont Lamrabet in Vrouwland de twijfels en onzekerheden van een groep jongeren van deze tijd die ondanks alle meestal negatieve media-aandacht veel te weinig zelf aan het woord komen. Voor een literaire prijs is dit op zich niet belangrijk: in dit geval is het cruciaal dat Lamrabet een meer dan adequate literaire vorm heeft gevonden om een belangrijke nieuwe stem te laten horen in het Vlaamse literaire landschap.”

Uit de pers:
“Het beste bewijs dat Vrouwland een complexe roman is en geen pamflettair werkstuk over de moeilijke positie van de allochtoon […] in deze post-9/11-dagen, kreeg Rachida Lamrabet (37) van een bevriende moslim. Hij vond het een goed boek, maar zou het niet aan de doorsnee Belgische lezer aanraden. Omdat het een ‘vreemd’ beeld van de islam geeft. Lees: het boek geeft zoveel beelden van de islam als er personages in voorkomen. Voor de ene is de islam een verstikkend keurslijf, voor de andere is het het enige houvast (en bron van het grote gelijk).” 
Interview door Eva Berghmans in De Standaard op 7/12/2007

“Een opvallend sterk debuut … Zoals het een echte romanschrijfster betaamt, tekent Rachida Lamrabet karakters in een context en laat die levens voor zich spreken. Niemand wordt veroordeeld, niets wordt ‘aangetoond’ of ‘bewezen’. Van de ‘witte Marokkaanse’ Mara tot de integrist Mounir, die maar enkele bladzijden meespeelt: het zijn allemaal geloofwaardige figuren met hun eigen logica, hun eigen taal, hun eigen menselijkheid.” 
Charles Ducal in De Morgen, 21/11/2007

“Met Rachida Lamrabet  dient zich een auteur aan die duidelijk de potentie heeft om haar eigen stem en thema uit te werken tot literatuur van niveau.” 
MO*, 28/11/2007

“‘Lamrabet heeft iets te zéggen’, stond begin vorig jaar in dit blad. Met haar eerste roman, Vrouwland, levert de Antwerpse Rachida Lamrabet daar opnieuw een klinkend bewijs van.” 
Herman Jacobs in Knack, 12/03/2008

 

Twee “Talking Heads”, Michael De Cock en Rachida Lamrabet, hebben elkaar gevonden in een nieuw theaterproject: Belga.

Momenteel werkt Rachida, op vraag van ‘t ARSENAAL aan haar eerste theatertekst: BELGA.

De historische context

De eerste georganiseerde migrantenstroom van Marokko naar België kwam begin jaren zestig op gang. De geschiedenis is bekend: na de mijnramp in Marcinelle wilde de Italiaanse overheid geen werkkrachten meer sturen. De Belgische regering moest noodgedwongen elders gaan rekruteren. Zo kwam ze in Marokko terecht. De eerste Marokkaanse migranten hadden niet de intentie lang te blijven. Hooguit een jaar of twee. De vrouwen bleven achter in het thuisland. Veel geld verdienen en dan weer naar huis. Dat was het plan. Dat het anders liep is intussen genoegzaam bekend.

Een verhaal over droom en realiteit, vroeger en nu

Deze migratiegeschiedenis is niet enkel een historisch gegeven maar ook een verhaal met zijn wortels in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. En een verhaal dat tot vandaag het leven/samenleven in onze steden bepaalt. Met deze voorstelling willen we het over vandaag hebben, door terug te graven naar de eerste verhalen en dromen van de eerste avonturiers die naar hier kwamen.

De jury van de Debuutprijs 2008 prijst Lamrabet om de grote nauwkeurigheid waarmee ze haar eerste roman heeft geconstrueerd: “In een bewust kale en onliteraire taal tekent Rachida Lamrabet portretten van deze kleine groep mensen die met elkaar in contact komen als een van hen omkomt bij een poging om via Spanje naar België te vluchten. Zonder belerend te worden en zonder in de gebruikelijke clichés te vervallen, laat de schrijfster ieder van hen zijn of haar verhaal vertellen.’

Zonder woordvoerder te willen zijn van wie of wat dan ook, toont Lamrabet in Vrouwland de twijfels en onzekerheden van een groep jongeren van deze tijd die ondanks alle meestal negatieve media-aandacht veel te weinig zelf aan het woord komen. Voor een literaire prijs is dit op zich niet belangrijk: in dit geval is het cruciaal dat Lamrabet een meer dan adequate literaire vorm heeft gevonden om een belangrijke nieuwe stem te laten horen in het Vlaamse literaire landschap.’

→ lees meer

Met Vrouwland wint Rachida Lamrabet de Debuutprijs 2008

Met Vrouwland wint Rachida Lamrabet de Debuutprijs 2008. De Debuutprijs is een initiatief van Boek.be. De jury noemt haar een belangrijke nieuwe stem in het Vlaamse literaire landschap.

Lamrabet is geen onbekende in de literaire wereld. Met haar verhaal Mercedes 207 won ze in 2006 de Kif Kif Literatuurprijs ‘Kleur de Kunst!’. Intussen verscheen ook haar tweede boek, Een kind van God , en werkt ze aan een theaterstuk. Lamrabet is behalve auteur ook juriste voor het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding (CGKR). ‘Mag ik opmerken dat ik mijn werk bij het Centrum en mijn schrijven als twee totaal gescheiden dingen zie?’ merkte ze in Knack op. ‘Ik wil vermijden dat ik nu als woordvoerster van het CGKR gezien zou worden.’

Vrouwland van Rachida Lamrabet (1970) bestaat uit een reeks verhalen over Marokkaanse jongeren die elk op hun manier op zoek gaan naar een ander leven: de ene groep in Marokko, de andere in het Westen, dat voor sommigen van hen ‘vrouwland’ heet. De jury van de Debuutprijs 2008 prijst Lamrabet om de grote nauwkeurigheid waarmee ze haar eerste roman heeft geconstrueerd.

‘In een bewust kale en onliteraire taal tekent Rachida Lamrabet portretten van deze kleine groep mensen die met elkaar in contact komen als een van hen omkomt bij een poging om via Spanje naar België te vluchten. Zonder belerend te worden en zonder in de gebruikelijke clichés te vervallen, laat de schrijfster ieder van hen zijn of haar verhaal vertellen’, schrijft de jury. Ze besluit haar rapport met: ‘Zonder woordvoerder te willen zijn van wie of wat dan ook, toont Lamrabet in Vrouwland de twijfels en onzekerheden van een groep jongeren van deze tijd die ondanks alle meestal negatieve media-aandacht veel te weinig zelf aan het woord komen. Voor een literaire prijs is dit op zich niet belangrijk: in dit geval is het cruciaal dat Lamrabet een meer dan adequate literaire vorm heeft gevonden om een belangrijke nieuwe stem te laten horen in het Vlaamse literaire landschap.’

In haar verslag geeft de jury ook een speciale vermelding voor De lammeren , het debuut van Mustafa Kör. Ze noemt zijn werk bijzonder door ‘de gedurfde tomeloosheid van zijn lyrische taal’.

Links:
Lees het interview met Lamrabet in Knack
Beluister het interview met Lamrabet op Klara

Hazim Kamaledin en Rachida Lamrabet samen op Witte nachten Zwarte Sterren

“Elke gemeenschap moet de kansen krijgen om haar verhalen te vertellen. Je moet je een weg banen in de samenleving en literatuur is een van de wegen. De boeken die vandaag goed in de markt liggen, bevestigen de culturele, socio-economische en religieuze stereotypering: denk aan ‘de moslima die voortdurend onderdrukt wordt.”(Rachida Lamrabet, winnares Debuutprijs, in De Morgen, 29/10/2008)

In het kader van Witte Nachten Zwarte Sterren presenteert tg Cactusbloem een theatraal moment met proza van nieuwkomers, langblijvers en andere parels uit de Arabische literatuur. Verzameld proza van de winnares van de Debuutrpijs 2008 Rachida Lamrabet, de Iraakse schrijvers Falah Sjaker en Taher Abed Alwan en de Iraakse theatermaker Hazim Kamaledin wordt door de schrijvers zelf, in samenspel met de acteurs Nadia Abdelouafi en Pieter De Buysser, op het podium gebracht. De jonge filmmakers Kobe Wens, Fabien De Lathauwer en Hussein Kamil brengen woord en beeld samen.

Waar en Wanneer? Woensdag 12 november 2008, 20u in Auditorium Stadsbibliotheek Permeke, Antwerpen.